Đương sự có được tự mình yêu cầu giám định tư pháp không, và ai trả chi phí giám định?
Rà soát 20/10/20262 văn bản căn cứ6 đoạn trích nguyên văn
Trả lời nhanh
Có, sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định trưng cầu mà không được chấp nhận; trong tố tụng dân sự phải làm trước khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm. Người yêu cầu phải nộp tạm ứng chi phí khi yêu cầu và thanh toán đầy đủ khi nhận kết luận giám định.
Chi tiết
Theo khoản 3 Điều 3 Luật Giám định tư pháp 105/2025/QH15, người yêu cầu giám định tư pháp có quyền tự mình yêu cầu giám định sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định trưng cầu mà không được chấp nhận theo pháp luật về tố tụng hình sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính. Với đương sự, khoản 1 Điều 102 Bộ luật Tố tụng dân sự 92/2015/QH13 quy định cùng quyền này.
Theo Điều 23, khi đáp ứng điều kiện này, người yêu cầu được yêu cầu người giám định, tổ chức giám định thực hiện giám định. Người yêu cầu còn được đề nghị Tòa án triệu tập người, tổ chức đã giám định đến phiên tòa để giải thích, trình bày kết luận.
Khoản 1 Điều 40 giao việc xác định và thanh toán chi phí giám định cho pháp luật về chi phí tố tụng và pháp luật về ngân sách nhà nước. Luật này không xác định bên chịu chi phí cuối cùng giữa các đương sự. Trong vụ việc dân sự, nếu không có thỏa thuận khác, Điều 161 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: yêu cầu tự giám định có căn cứ thì người thua kiện chịu chi phí; chỉ có căn cứ một phần thì người yêu cầu nộp chi phí phần không có căn cứ.
Theo Điều 27, hồ sơ gửi bên giám định gồm văn bản yêu cầu, hồ sơ yêu cầu giám định và bản sao giấy tờ chứng minh tư cách người yêu cầu. Nếu hồ sơ đang do cơ quan có thẩm quyền giữ, người yêu cầu được yêu cầu cơ quan đó bàn giao cho bên giám định.
Trích nguyên văn điều luật
“3.Người yêu cầu giám định tư pháp là người có quyền tự mình yêu cầu giám định tư pháp sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định mà không được chấp nhận theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự, pháp luật về tố tụng dân sự và pháp luật về tố tụng hành chính.”
“a)Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp thực hiện giám định sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định mà không được chấp nhận; ... d)Đề nghị Tòa án triệu tập người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp đã thực hiện giám định tham gia phiên tòa để giải thích, trình bày kết luận giám định; ... b)Nộp tạm ứng chi phí giám định tư pháp khi yêu cầu giám định; thanh toán kịp thời, đầy đủ chi phí giám định cho người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp khi nhận kết luận giám định;”
“1.Người yêu cầu giám định phải gửi văn bản yêu cầu giám định đến người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp kèm theo hồ sơ yêu cầu giám định và bản sao giấy tờ chứng minh mình là người yêu cầu giám định tư pháp theo quy định tại khoản 3 Điều 3 của Luật này. 2.Trong trường hợp hồ sơ yêu cầu giám định đang do cơ quan có thẩm quyền giữ thì người yêu cầu giám định có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bàn giao cho người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp để thực hiện giám định.”
“1.Chi phí giám định tư pháp bao gồm một hoặc một số chi phí được xác định theo quy định của pháp luật về chi phí tố tụng. Việc thanh toán chi phí giám định tư pháp, chi phí giám định lại, chi phí giám định bổ sung được thực hiện theo quy định của pháp luật về chi phí tố tụng và pháp luật về ngân sách nhà nước.”
“1.Đương sự có quyền yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định hoặc tự mình yêu cầu giám định sau khi đã đề nghị Tòa án trưng cầu giám định nhưng Tòa án từ chối yêu cầu của đương sự. Quyền tự yêu cầu giám định được thực hiện trước khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục sơ thẩm, quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự.”
“Trường hợp các bên đương sự không có thoả thuận khác hoặc pháp luật không có quy định khác thì nghĩa vụ chịu chi phí giám định được xác định như sau: ... 4.Trường hợp người tự mình yêu cầu giám định theo quy định tại khoản 3 Điều 160 của Bộ luật này, nếu kết quả giám định chứng minh yêu cầu của người đó là có căn cứ thì người thua kiện phải chịu chi phí giám định. Trường hợp kết quả giám định chứng minh yêu cầu giám định của họ chỉ có căn cứ một phần thì họ phải nộp chi phí giám định đối với phần yêu cầu của họ đã được chứng minh là không có căn cứ;”