Hỏi đáp pháp luật: An ninh và quốc phòng

Question 1

Bao nhiêu tuổi được gọi nhập ngũ? Người học đại học được gọi đến bao nhiêu tuổi?

Accepted Answer

Công dân được gọi nhập ngũ từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi. Công dân được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì được gọi đến hết 27 tuổi, theo Điều 30 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13.

Mốc hết 27 tuổi gắn với điều kiện đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Theo điểm g khoản 1 Điều 41, diện tạm hoãn vì học tập gồm người đang học phổ thông; người đang học đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học hoặc cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

Công dân nữ trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự trong thời bình được phục vụ tại ngũ nếu tự nguyện và quân đội có nhu cầu (khoản 2 Điều 6). Công dân nam hết độ tuổi gọi nhập ngũ nhưng chưa phục vụ tại ngũ vẫn có nghĩa vụ phục vụ trong ngạch dự bị (khoản 1 Điều 7).

Question 2

Những trường hợp nào được tạm hoãn gọi nhập ngũ? Ai quyết định tạm hoãn?

Accepted Answer

Công dân thuộc một trong các diện tại khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13 được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tạm hoãn gọi nhập ngũ theo Điều 42.

Các diện tạm hoãn gồm:
- Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe.
- Là lao động duy nhất trực tiếp nuôi thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm, được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận.
- Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%.
- Có anh, chị, em ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ Công an nhân dân.
- Thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến xã đặc biệt khó khăn theo dự án của Nhà nước do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên quyết định.
- Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật.
- Đang học phổ thông; đang học đại học, cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ.
- Dân quân thường trực.

Hết lý do tạm hoãn thì công dân được gọi nhập ngũ (khoản 3 Điều 41). Danh sách người được tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ phải được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức trong 20 ngày (khoản 4).

Question 3

Ai được miễn gọi nhập ngũ? Con thương binh, con liệt sĩ có được miễn không?

Accepted Answer

Có, nhưng con thương binh thì tùy hạng. Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một và một con của thương binh hạng hai được miễn gọi nhập ngũ theo khoản 2 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13.

Các diện được miễn gọi nhập ngũ tại khoản này gồm:
- Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một.
- Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ.
- Một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; một con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân.
- Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật từ 24 tháng trở lên.

Người thuộc diện miễn nếu tình nguyện thì được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ (khoản 3 Điều 41). Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định miễn gọi nhập ngũ (khoản 1 Điều 42).

Question 4

Khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự diễn ra khi nào, được báo trước bao lâu và có được trả lương, tiền tàu xe không?

Accepted Answer

Khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự diễn ra từ ngày 01 tháng 11 đến hết ngày 31 tháng 12 hằng năm. Quyết định gọi khám phải được giao cho công dân trước thời điểm khám 15 ngày, theo Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13. Thời gian khám cho đợt gọi nhập ngũ lần thứ hai do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định gọi sơ tuyển, khám sức khỏe. Hội đồng khám sức khỏe khu vực tổ chức khám với các nội dung thể lực, lâm sàng, cận lâm sàng. Kết quả sơ tuyển, phân loại sức khỏe phải được công khai trên cổng thông tin điện tử và niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức trong thời hạn 20 ngày (khoản 6 Điều 40).

Công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức được trả nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng, tiền tàu xe đi và về trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe (khoản 1 Điều 49). Công dân đến đăng ký, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về (khoản 2 Điều 49).

Question 5

Không đi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự hoặc không nhận quyết định gọi khám bị phạt bao nhiêu tiền?

Accepted Answer

Không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm khám sức khỏe ghi trong quyết định gọi khám mà không có lý do chính đáng bị phạt từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng (khoản 3 Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP). Không nhận quyết định gọi khám mà không có lý do chính đáng bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng (khoản 4 Điều 9).

Điều 9 còn quy định các mức phạt:
- Không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm sơ tuyển mà không có lý do chính đáng: từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
- Không nhận quyết định gọi sơ tuyển mà không có lý do chính đáng: từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.
- Gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe của mình nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự: từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.

Hành vi không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe bị phạt từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng (khoản 6). Nghị định không giải thích ranh giới giữa hành vi này và hành vi không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám nêu ở khoản 3.

Các mức phạt trên áp dụng với cá nhân (Điều 7).

Question 6

Có lệnh gọi nhập ngũ mà không đi thì bị phạt bao nhiêu, có bị phạt tù không?

Accepted Answer

Có lệnh gọi nhập ngũ mà không đi bị phạt tiền theo Điều 10 Nghị định 218/2025/NĐ-CP, mức phạt tùy hành vi. Phạt tù chỉ đặt ra khi đủ điều kiện tại Điều 332 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13.

Các mức phạt tiền gồm:
- Không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm tập trung nhập ngũ mà không có lý do chính đáng: từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng (khoản 1).
- Gian dối nhằm trốn tránh quyết định gọi nhập ngũ sau khi có kết quả khám đủ điều kiện nhập ngũ: từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng và buộc thực hiện nghĩa vụ quân sự.
- Không chấp hành quyết định gọi nhập ngũ, trừ trường hợp tại khoản 1 và khoản 2: từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng (khoản 3).

Theo khoản 1 Điều 332 Bộ luật Hình sự, người không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Người phạm tội thuộc một trong các trường hợp tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình, phạm tội trong thời chiến, lôi kéo người khác phạm tội thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm (khoản 2 Điều 332).

Question 7

Đi nghĩa vụ công an bao lâu, có được coi là thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ không?

Accepted Answer

Thời hạn thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân là 24 tháng theo Điều 8 Luật Công an nhân dân 37/2018/QH14. Việc thực hiện nghĩa vụ này được coi là thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ theo khoản 3 Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13.

Bộ trưởng Bộ Công an được quyết định kéo dài thời hạn phục vụ tại ngũ của hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ nhưng không quá 06 tháng khi cần bảo đảm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu hoặc khi đang thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu nạn, cứu hộ (khoản 1 Điều 8 Luật Công an nhân dân).

Hằng năm, Công an nhân dân được tuyển chọn công dân trong độ tuổi gọi nhập ngũ vào phục vụ. Thủ tục tuyển chọn công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân được áp dụng như tuyển chọn công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ (khoản 2 Điều 8).

Question 8

Ai có nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, trong độ tuổi nào và thời hạn bao lâu?

Accepted Answer

Công dân nam từ đủ 18 tuổi đến hết 45 tuổi, công dân nữ từ đủ 18 tuổi đến hết 40 tuổi có nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, theo Điều 8 Luật Dân quân tự vệ 48/2019/QH14. Nếu tình nguyện, độ tuổi có thể kéo dài đến hết 50 tuổi với nam, hết 45 tuổi với nữ.

Người được tuyển chọn phải đủ tiêu chuẩn tại khoản 1 Điều 10: lý lịch rõ ràng; chấp hành nghiêm đường lối, chính sách, pháp luật; đủ sức khỏe.

Thời hạn thực hiện nghĩa vụ theo Điều 8:
- Dân quân tự vệ tại chỗ, cơ động, biển, phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế: 04 năm; dân quân thường trực: 02 năm.
- Căn cứ yêu cầu, nhiệm vụ quốc phòng, quân sự của địa phương, cơ quan, tổ chức, thời hạn có thể được kéo dài nhưng không quá 02 năm; dân quân biển, tự vệ, chỉ huy đơn vị được kéo dài hơn nhưng không quá độ tuổi luật định.
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, người đứng đầu cơ quan, tổ chức quyết định kéo dài độ tuổi, thời hạn.

Theo Điều 11, một số trường hợp được tạm hoãn là phụ nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi, nam giới một mình nuôi con dưới 36 tháng tuổi; quân nhân dự bị đã được sắp xếp vào đơn vị dự bị động viên được miễn. Dân quân thường trực có ít nhất 24 tháng phục vụ được công nhận hoàn thành thực hiện nghĩa vụ quân sự trong thời bình (điểm a khoản 4 Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13).

Question 9

Hết tuổi gọi nhập ngũ hoặc đã xuất ngũ có còn nghĩa vụ quân sự không? Ngạch dự bị phục vụ đến bao nhiêu tuổi?

Accepted Answer

Có. Công dân nam trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự vẫn phải phục vụ trong ngạch dự bị khi hết tuổi gọi nhập ngũ mà chưa phục vụ tại ngũ hoặc đã thôi phục vụ tại ngũ, theo khoản 1 Điều 7 Luật Nghĩa vụ quân sự 78/2015/QH13. Quy định này cũng áp dụng với công dân nam thôi phục vụ trong Công an nhân dân.

Công dân nữ trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự có ngành, nghề chuyên môn phù hợp yêu cầu của Quân đội nhân dân cũng thuộc diện phục vụ trong ngạch dự bị (khoản 2 Điều 7).

Hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ trong ngạch dự bị đến hết 45 tuổi đối với nam, đến hết 40 tuổi đối với nữ (Điều 25). Theo Điều 26, tuổi phục vụ của hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị chia thành hai nhóm:
- Nhóm A: nam đến hết 35 tuổi, nữ đến hết 30 tuổi.
- Nhóm B: nam từ 36 tuổi đến hết 45 tuổi, nữ từ 31 tuổi đến hết 40 tuổi.

Hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị hết độ tuổi hoặc không còn đủ sức khỏe phục vụ được giải ngạch theo quyết định của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã (Điều 29).

Question 10

Cá nhân có được mua, mang theo bình xịt hơi cay, dùi cui điện để tự vệ không?

Accepted Answer

Không. Cá nhân không được tự mua, sở hữu bình xịt hơi cay (phương tiện xịt hơi cay), dùi cui điện để tự vệ, theo Điều 2 và Điều 4 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 42/2024/QH15.

Phương tiện xịt hơi cay và dùi cui điện thuộc nhóm công cụ hỗ trợ liệt kê tại điểm a khoản 11 Điều 2, theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành. Điều 4 nghiêm cấm cá nhân sở hữu công cụ hỗ trợ; nghiêm cấm mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép công cụ hỗ trợ; nghiêm cấm mang trái phép công cụ hỗ trợ vào nơi công cộng, khu vực cấm, khu vực bảo vệ, mục tiêu bảo vệ.

Đối tượng được trang bị công cụ hỗ trợ là các lực lượng, cơ quan, tổ chức theo danh sách tại Điều 52, trong đó có lực lượng bảo vệ cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bảo vệ. Các đối tượng khác có nhu cầu trang bị do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định căn cứ tính chất, yêu cầu, nhiệm vụ. Giấy phép sử dụng công cụ hỗ trợ chỉ cấp cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp được trang bị và không có thời hạn (điểm đ khoản 2 Điều 55).

Question 11

Gọi 114 báo cháy giả hoặc thấy cháy mà không báo bị phạt bao nhiêu?

Accepted Answer

Cố ý báo cháy giả hoặc không báo cháy bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng theo khoản 4 Điều 27 Nghị định 106/2025/NĐ-CP. Mức này cũng áp dụng với hành vi cố ý báo tình huống cứu nạn, cứu hộ giả hoặc không báo tình huống cứu nạn, cứu hộ.

Đây là mức phạt đối với cá nhân; tổ chức có cùng hành vi bị phạt gấp 02 lần, còn hộ gia đình, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư áp dụng mức phạt cá nhân (Điều 4). Ngăn cản hoặc cản trở việc thông tin báo cháy, báo tình huống cứu nạn, cứu hộ bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng (khoản 3 Điều 27 Nghị định 106/2025/NĐ-CP).

Người phát hiện cháy, tình huống cứu nạn, cứu hộ phải báo ngay cho lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cơ quan Công an hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã gần nhất, theo Điều 6 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15. Số điện thoại báo cháy, báo tình huống cứu nạn, cứu hộ thống nhất cả nước là 114.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính thì không áp dụng hình thức phạt tiền. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị phạt tiền thì mức tiền phạt không quá 1/2 mức tiền phạt áp dụng đối với người thành niên (khoản 3 Điều 134 Luật Xử lý vi phạm hành chính 15/2012/QH13).

Question 12

Nhà ở hộ gia đình, nhà ở kết hợp kinh doanh có bắt buộc trang bị bình chữa cháy không?

Accepted Answer

Không bắt buộc với mọi nhà ở. Nhà ở thông thường phải có phương tiện phòng cháy, chữa cháy phù hợp với khả năng, điều kiện thực tế; Điều 20 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15 không ấn định loại phương tiện cụ thể cho mọi nhà ở.

Khoản 5 Điều 20 yêu cầu nhà ở tại thành phố trực thuộc trung ương thuộc khu vực không bảo đảm hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước phục vụ chữa cháy phải trang bị bình chữa cháy, thiết bị truyền tin báo cháy kết nối với hệ thống Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy theo lộ trình do Chính phủ quy định.

Theo khoản 1 Điều 27 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân thành phố trực thuộc trung ương công bố danh sách khu vực chậm nhất 01/01/2026 và hoàn thành trang bị, kết nối thiết bị truyền tin báo cháy chậm nhất 01/7/2027. Chủ hộ tự chi trả chi phí duy trì thiết bị (điểm c khoản 1 Điều 25).

Khoản 1, khoản 2 Điều 20 không áp dụng cho nhà ở có quy chuẩn, tiêu chuẩn riêng được viện dẫn hoặc thuộc danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy.

Nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh phải đáp ứng điều kiện tại Điều 20 và có biển cấm, biển báo, biển chỉ dẫn theo quy định; khu vực sản xuất, kinh doanh hàng hóa có nguy cơ cháy, nổ phải có giải pháp ngăn cách hoặc ngăn cháy với khu vực để ở (khoản 1 Điều 21).

An ninh và quốc phòng

Lĩnh vực khác