Hỏi đáp pháp luật: Ngoại giao

Question 1

Người nước ngoài muốn nhập quốc tịch Việt Nam cần những điều kiện gì, có được giữ quốc tịch cũ không?

Accepted Answer

Người nước ngoài có đơn xin nhập quốc tịch Việt Nam cần đủ 6 điều kiện, trừ diện được miễn; chỉ diện được miễn mới được xin giữ quốc tịch cũ, khi Chủ tịch nước cho phép.

Theo khoản 5 Điều 1 Luật 79/2025/QH15 (sửa Điều 19 Luật Quốc tịch Việt Nam 24/2008/QH12), các điều kiện gồm:
- Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ người chưa thành niên nhập theo cha, mẹ hoặc có cha, mẹ là công dân Việt Nam.
- Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, tôn trọng văn hóa, phong tục, tập quán Việt Nam.
- Biết tiếng Việt đủ để hòa nhập.
- Đang thường trú ở Việt Nam.
- Thường trú ở Việt Nam từ 05 năm trở lên.
- Có khả năng bảo đảm cuộc sống tại Việt Nam.

Người có vợ, chồng hoặc con đẻ là công dân Việt Nam được miễn điều kiện biết tiếng Việt, thời gian thường trú 05 năm và bảo đảm cuộc sống. Người có cha đẻ, mẹ đẻ, ông bà nội hoặc ông bà ngoại là công dân Việt Nam, có công lao đặc biệt, có lợi cho Nhà nước, hoặc là người chưa thành niên nhập theo cha hoặc mẹ được miễn thêm điều kiện đang thường trú. Thời gian thường trú tính từ ngày cấp Thẻ thường trú (Điều 11 Nghị định 191/2025/NĐ-CP). Không được nhập quốc tịch nếu việc đó làm phương hại lợi ích quốc gia Việt Nam.

Người thuộc diện được miễn điều kiện được giữ quốc tịch nước ngoài nếu việc giữ phù hợp pháp luật nước đó, không dùng quốc tịch ấy xâm hại an ninh, lợi ích quốc gia, trật tự xã hội hoặc quyền lợi hợp pháp của người khác, và được Chủ tịch nước cho phép. Người không xin giữ, trừ người không quốc tịch, phải làm thủ tục thôi quốc tịch nước ngoài.

Question 2

Muốn thôi quốc tịch Việt Nam để nhập quốc tịch nước khác thì trường hợp nào chưa được hoặc không được thôi?

Accepted Answer

Người xin thôi quốc tịch Việt Nam chưa được thôi nếu đang nợ thuế, có nghĩa vụ tài sản hoặc đang bị xử lý theo bản án, quyết định; không được thôi nếu việc đó làm phương hại lợi ích quốc gia hoặc là cán bộ, công chức, người đang phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Căn cứ là Điều 27 Luật Quốc tịch Việt Nam 24/2008/QH12.

Chưa được thôi quốc tịch khi:
- Đang nợ thuế đối với Nhà nước hoặc có nghĩa vụ tài sản với cơ quan, tổ chức, cá nhân ở Việt Nam.
- Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Đang chấp hành bản án, quyết định của Tòa án Việt Nam.
- Đang bị tạm giam chờ thi hành án.
- Đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh, trường giáo dưỡng.

Người không thuộc các trường hợp chưa được thôi và không được thôi thì được xem xét giải quyết, theo Điều 19 Nghị định 191/2025/NĐ-CP.

Theo khoản 12 Điều 1 Luật 79/2025/QH15, hồ sơ không còn cần Phiếu lý lịch tư pháp (bãi bỏ điểm d khoản 1 Điều 28 Luật Quốc tịch); người không thường trú trong nước được miễn giấy xác nhận không nợ thuế. Khi cả cha và mẹ thôi quốc tịch, con chưa thành niên sống cùng cũng thay đổi quốc tịch theo, nếu cha mẹ không có yêu cầu khác (khoản 16 Điều 1 Luật 79). Khi chỉ cha hoặc mẹ thôi quốc tịch, con chưa thành niên sống cùng người đó chỉ mất quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận bằng văn bản (khoản 2 Điều 35 Luật Quốc tịch).

Question 3

Người đã mất quốc tịch Việt Nam muốn xin trở lại quốc tịch cần điều kiện gì, có được giữ quốc tịch nước ngoài không?

Accepted Answer

Người đã mất quốc tịch Việt Nam có đơn xin trở lại thì được xem xét giải quyết trở lại quốc tịch; có thể giữ quốc tịch nước ngoài nếu đủ điều kiện và được Chủ tịch nước cho phép, theo khoản 8 Điều 1 Luật 79/2025/QH15.

Người xin trở lại phải lấy lại tên gọi Việt Nam trước đây; nếu đồng thời xin giữ quốc tịch nước ngoài thì có thể chọn tên ghép. Việc giữ quốc tịch nước ngoài phải phù hợp pháp luật nước đó và người xin không sử dụng quốc tịch nước ngoài để gây phương hại.

Theo Điều 23 Luật Quốc tịch Việt Nam 24/2008/QH12, người xin trở lại không được trở lại nếu việc đó làm phương hại lợi ích quốc gia. Người bị tước quốc tịch phải sau ít nhất 5 năm kể từ ngày bị tước mới được xem xét.

Giấy tờ lý lịch tư pháp nước ngoài trong hồ sơ phải được cấp không quá 90 ngày tính đến ngày nộp hồ sơ (khoản 9 Điều 1 Luật 79). Bộ Tư pháp thông báo để người xin làm thủ tục thôi quốc tịch nước ngoài, trừ trường hợp xin giữ quốc tịch nước ngoài hoặc là người không quốc tịch (khoản 10 Điều 1 Luật 79).

Question 4

Con có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người kia là người nước ngoài thì có quốc tịch Việt Nam không?

Accepted Answer

Trẻ có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam khi làm thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, theo khoản 4 Điều 1 Luật 79/2025/QH15. Trẻ sinh trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được cũng có quốc tịch Việt Nam.

Theo Điều 9 Nghị định 191/2025/NĐ-CP, khi không thỏa thuận được, cha hoặc mẹ phải lập văn bản cam đoan về việc không thỏa thuận được và chịu trách nhiệm về cam đoan. Trẻ đã khai sinh ở nước ngoài, có quốc tịch nước ngoài vẫn có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận chọn khi ghi vào sổ hộ tịch việc khai sinh và việc giữ quốc tịch nước ngoài phù hợp pháp luật nước trẻ đang mang quốc tịch. Trẻ đồng thời có quốc tịch Việt Nam và nước ngoài có thể chọn tên ghép.

Riêng theo khoản 1 Điều 16 Luật Quốc tịch Việt Nam 24/2008/QH12, trẻ có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia không quốc tịch, hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn cha không rõ là ai, thì có quốc tịch Việt Nam, dù sinh trong hay ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Question 5

Người Việt định cư ở nước ngoài đã nhập quốc tịch nước khác thì có còn quốc tịch Việt Nam không?

Accepted Answer

Nhập quốc tịch nước ngoài không phải căn cứ tự động mất quốc tịch Việt Nam theo Điều 26 Luật Quốc tịch Việt Nam 24/2008/QH12. Theo khoản 3 Điều 1 Luật 79/2025/QH15, người Việt Nam định cư ở nước ngoài chưa mất quốc tịch Việt Nam theo pháp luật Việt Nam trước ngày Luật có hiệu lực thì vẫn còn quốc tịch Việt Nam.

Điều 1 Luật 56/2014/QH13 bỏ căn cứ mất quốc tịch do không đăng ký giữ; khoản 11 Điều 1 Luật 79/2025/QH15 thêm căn cứ mất quốc tịch là bị hủy bỏ quyết định cho nhập, trở lại quốc tịch.

Điều 5 Luật Quốc tịch (sửa bởi khoản 1 Điều 1 Luật 79/2025/QH15) quy định:
- Trên lãnh thổ Việt Nam, Nhà nước chỉ công nhận quốc tịch Việt Nam trong quan hệ với cơ quan có thẩm quyền Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế quy định khác.
- Người giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận, tổ chức chính trị-xã hội, người làm cơ yếu, người tham gia lực lượng vũ trang chỉ được có quốc tịch Việt Nam và phải thường trú tại Việt Nam.
- Công chức, viên chức cũng chỉ được có quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp có lợi cho Nhà nước, không phương hại lợi ích quốc gia và phải thường trú tại Việt Nam.

Người thiếu giấy tờ chứng minh có thể xin Giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam tại Sở Tư pháp hoặc cơ quan đại diện ở nước ngoài nơi cư trú (Điều 29 Nghị định 191/2025/NĐ-CP). Trên đây là theo pháp luật Việt Nam; luật nước nhập quốc tịch có thể khác.

Question 6

Thị thực Việt Nam cho người nước ngoài có thời hạn tối đa bao lâu theo từng loại, thị thực điện tử được bao nhiêu ngày?

Accepted Answer

Thị thực điện tử có thời hạn không quá 90 ngày; các loại khác có thời hạn theo ký hiệu, theo Điều 9 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 47/2014/QH13, hợp nhất tại 62/VBHN-VPQH 2026.

Thời hạn theo từng ký hiệu:
- SQ: không quá 30 ngày.
- HN, DL, EV: không quá 90 ngày.
- VR: không quá 180 ngày.
- NG1, NG2, NG3, NG4, LV1, LV2, ĐT4, DN1, DN2, NN1, NN2, NN3, DH, PV1, PV2, TT: không quá 01 năm.
- LĐ1, LĐ2: không quá 02 năm; ĐT3: không quá 03 năm.
- LS, ĐT1, ĐT2, UĐ1, UĐ2: không quá 05 năm.

Thời hạn thị thực phải ngắn hơn thời hạn hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế ít nhất 30 ngày. Điều ước quốc tế có quy định khác thì thời hạn thị thực cấp theo điều ước.

Theo Điều 7 Luật này, thị thực có giá trị một lần hoặc nhiều lần. Theo Điều 10, thị thực điện tử cấp cho người nước ngoài có hộ chiếu và không thuộc diện NG1, NG2, NG3, NG4.

Question 7

Người nước ngoài nào được cấp thẻ tạm trú ở Việt Nam và thẻ có thời hạn bao lâu?

Accepted Answer

Người nước ngoài thuộc diện tại Điều 36 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 47/2014/QH13 được cấp thẻ tạm trú, thời hạn theo ký hiệu của thẻ.

Theo bản hợp nhất 62/VBHN-VPQH 2026, diện được cấp gồm:
- Thành viên cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự, tổ chức quốc tế thuộc Liên hợp quốc, tổ chức liên chính phủ tại Việt Nam và vợ, chồng, con dưới 18 tuổi, người giúp việc cùng đi theo nhiệm kỳ, cấp thẻ NG3.
- Người đang tạm trú thuộc diện được cấp thị thực LV1, LV2, LS, ĐT1, ĐT2, ĐT3, NN1, NN2, DH, PV1, LĐ1, LĐ2, TT, UĐ1, UĐ2.

Theo Điều 38 Luật này, thời hạn thẻ tạm trú như sau:
- ĐT1, UĐ1, UĐ2: không quá 10 năm.
- NG3, LV1, LV2, LS, ĐT2, DH: không quá 05 năm.
- NN1, NN2, ĐT3, TT: không quá 03 năm.
- LĐ1, LĐ2, PV1: không quá 02 năm.

Thời hạn thẻ ngắn hơn thời hạn còn lại của hộ chiếu ít nhất 30 ngày. Thẻ hết hạn được xem xét cấp thẻ mới. Theo Điều 12, người sử dụng thẻ tạm trú theo quy định được miễn thị thực.

Question 8

Người Việt định cư ở nước ngoài và vợ, chồng, con là người nước ngoài được miễn thị thực về Việt Nam như thế nào, ở được bao lâu?

Accepted Answer

Giấy miễn thị thực có thời hạn tối đa không quá 05 năm; mỗi lần nhập cảnh được tạm trú 06 tháng, hoặc bằng thời hạn còn lại của giấy nếu dưới 06 tháng.

Theo Điều 12 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 47/2014/QH13, diện miễn thị thực gồm người Việt Nam định cư ở nước ngoài có hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại quốc tế do nước ngoài cấp và vợ, chồng, con là người nước ngoài của họ; người nước ngoài là vợ, chồng, con của công dân Việt Nam.

Theo Điều 3 Nghị định 82/2015/NĐ-CP, người đề nghị phải:
- Có giấy tờ đi lại còn giá trị ít nhất 01 năm.
- Có giấy tờ chứng minh thuộc diện miễn thị thực.
- Không thuộc trường hợp chưa cho nhập cảnh, tạm hoãn xuất cảnh.

Theo Điều 4, giấy được cấp để thăm thân, giải quyết việc riêng và có thời hạn ngắn hơn thời hạn giấy tờ đi lại ít nhất 06 tháng. Theo Điều 6, người Việt định cư ở nước ngoài có thể chứng minh bằng giấy khai sinh hoặc giấy tờ về quốc tịch Việt Nam trước đây. Theo Điều 10, người muốn ở trên 06 tháng cần được bảo lãnh tại Việt Nam và có lý do chính đáng để được xem xét gia hạn tạm trú không quá 06 tháng.

Question 9

Giấy tờ nước ngoài đã có chứng nhận Apostille thì dùng ở Việt Nam còn phải hợp pháp hóa lãnh sự không?

Accepted Answer

Không, giấy tờ công có Apostille hợp lệ được miễn hợp pháp hóa lãnh sự nếu do quốc gia thành viên Công ước có quan hệ áp dụng với Việt Nam cấp và không thuộc trường hợp bị từ chối. Theo Điều 25 Nghị định 293/2026/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức Việt Nam không được yêu cầu thêm thủ tục chứng nhận lãnh sự, hợp pháp hóa lãnh sự.

Theo Điều 5, Apostille chỉ thay hợp pháp hóa lãnh sự khi Công ước có hiệu lực trong quan hệ giữa Việt Nam và nước cấp giấy tờ. Giấy tờ của nước không phải thành viên, hoặc của nước mà Công ước không có hiệu lực với Việt Nam do một bên phản đối việc gia nhập, vẫn phải hợp pháp hóa lãnh sự, trừ khi điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên quy định đơn giản hơn hoặc miễn thì áp dụng điều ước đó.

Theo Điều 26, giấy tờ bị từ chối tiếp nhận trong các trường hợp như:
- Không phải giấy tờ công, do viên chức ngoại giao, lãnh sự lập, hoặc là giấy tờ hành chính liên quan trực tiếp đến thương mại, hải quan.
- Có dấu hiệu giả mạo, tẩy xóa.
- Apostille đã bị hủy bỏ, thu hồi.

Theo Điều 27, giấy tờ không lập bằng tiếng Việt phải dịch sang tiếng Việt, bản dịch được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định khác. Theo Điều 34 và Điều 36, Nghị định có hiệu lực từ 11/9/2026; giấy tờ công của nước thành viên đã được Việt Nam hợp pháp hóa lãnh sự trước ngày này tiếp tục có giá trị, không phải xin Apostille.

Question 10

Giấy phép lao động của người nước ngoài ở Việt Nam có thời hạn bao lâu, được gia hạn mấy lần?

Accepted Answer

Giấy phép lao động có thời hạn tối đa 02 năm và chỉ được gia hạn một lần, với thời hạn tối đa 02 năm, theo Điều 155 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Sau khi đã gia hạn một lần, người lao động muốn tiếp tục làm cho cùng người sử dụng lao động ở cùng vị trí công việc và lĩnh vực làm việc phải làm thủ tục cấp giấy phép lao động, theo khoản 3 Điều 20 Nghị định 219/2025/NĐ-CP.

Theo Điều 21 và Điều 29 Nghị định 219/2025/NĐ-CP, thời hạn cấp và gia hạn căn cứ thời hạn hợp đồng lao động dự kiến, văn bản cử sang, hợp đồng, thỏa thuận hoặc căn cứ tương ứng theo quy định. Vì vậy, không phải mọi giấy phép đều được cấp đủ 02 năm.

Theo Điều 151 Bộ luật Lao động, hợp đồng lao động không được vượt quá thời hạn giấy phép; hai bên có thể thỏa thuận ký nhiều lần hợp đồng xác định thời hạn. Theo Điều 156, giấy phép hết hiệu lực khi hết thời hạn, khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc trong các trường hợp khác tại Điều này.

Người có giấy phép còn hiệu lực muốn làm cho người sử dụng lao động khác ở cùng vị trí công việc và lĩnh vực làm việc cũng phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép lao động (khoản 1 Điều 20 Nghị định 219).

Question 11

Người nước ngoài kết hôn với người Việt Nam và sống ở Việt Nam đi làm có cần giấy phép lao động không?

Accepted Answer

Không, người nước ngoài kết hôn với người Việt Nam và sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam không thuộc diện cấp giấy phép lao động, theo khoản 8 Điều 154 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Điều kiện phải gồm cả việc kết hôn và sinh sống tại Việt Nam.

Theo Điều 7 và khoản 4 Điều 9 Nghị định 219/2025/NĐ-CP, trường hợp này không phải xin giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động. Người sử dụng lao động phải thông báo với cơ quan có thẩm quyền cấp giấy xác nhận tại nơi dự kiến làm việc trước ít nhất 3 ngày làm việc, tính theo ngày dự kiến bắt đầu làm việc tại Việt Nam.

Theo Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, không thông báo, thông báo không đúng thời hạn hoặc thiếu nội dung bị phạt từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng; theo Điều 7 Nghị định 283, tổ chức bị phạt bằng 02 lần mức của cá nhân. Theo Điều 8 Luật 47/2014/QH13, thị thực ký hiệu TT được cấp cho người nước ngoài là cha, mẹ, vợ, chồng, con của công dân Việt Nam.

Question 12

Người nước ngoài làm việc ở Việt Nam không có giấy phép lao động thì người lao động và công ty bị phạt bao nhiêu?

Accepted Answer

Người lao động nước ngoài có thể bị phạt từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng và trục xuất; công ty bị phạt theo số người vi phạm, bằng 02 lần mức dành cho cá nhân.

Theo khoản 3 và khoản 6 Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt và hình thức trục xuất này áp dụng khi người lao động làm việc không có giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép theo quy định, hoặc sử dụng giấy đã hết hiệu lực.

Theo khoản 5 Điều 13, người sử dụng lao động là cá nhân bị phạt:
- Từ 30.000.000 đồng đến 45.000.000 đồng nếu vi phạm từ 01 đến 10 người.
- Từ 45.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng nếu vi phạm từ 11 đến 20 người.
- Từ 60.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng nếu vi phạm từ 21 người trở lên.

Theo Điều 7, tổ chức chịu mức bằng 02 lần cá nhân; hộ kinh doanh bị phạt như cá nhân. Diện chỉ phải thông báo áp dụng quy định riêng về thông báo. Theo Điều 153 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14, người làm việc không có giấy phép bị buộc xuất cảnh hoặc trục xuất theo quy định pháp luật.

Ngoại giao

Lĩnh vực khác