Hỏi đáp pháp luật: Chứng khoán

Question 1

Công ty cổ phần muốn chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng cần đáp ứng những điều kiện gì?

Accepted Answer

Công ty cổ phần muốn chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng phải đáp ứng đủ các điều kiện tại khoản 1 Điều 15 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14, trong đó có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng và có lãi 02 năm liên tục.

- Vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký chào bán từ 30 tỷ đồng, tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán.
- Có lãi 02 năm liên tục liền trước năm đăng ký chào bán, đồng thời không có lỗ lũy kế tính đến năm đăng ký chào bán.
- Phương án phát hành và phương án sử dụng vốn thu được được Đại hội đồng cổ đông thông qua.
- Bán tối thiểu 15% số cổ phiếu có quyền biểu quyết cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn; nếu vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên thì tỷ lệ tối thiểu là 10%.
- Cổ đông lớn trước thời điểm chào bán cam kết cùng nhau nắm giữ ít nhất 20% vốn điều lệ tối thiểu 01 năm kể từ ngày kết thúc đợt chào bán.
- Tổ chức phát hành không đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã bị kết án về tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mà chưa được xóa án tích.
- Có công ty chứng khoán tư vấn hồ sơ, trừ trường hợp tổ chức phát hành là công ty chứng khoán.
- Cam kết và thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch cổ phiếu sau khi kết thúc đợt chào bán.
- Mở tài khoản phong tỏa nhận tiền mua cổ phiếu.

Việc chào bán để cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và một số trường hợp khác do Chính phủ quy định riêng theo khoản 6 Điều 15.

Question 2

Công ty đại chúng là gì, công ty cổ phần thế nào thì trở thành công ty đại chúng?

Accepted Answer

Công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong hai trường hợp theo khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14:

- Vốn điều lệ đã góp và vốn chủ sở hữu đều từ 30 tỷ đồng trở lên, đồng thời tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
- Đã chào bán thành công cổ phiếu lần đầu ra công chúng thông qua đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Cổ đông lớn là cổ đông sở hữu từ 5% số cổ phiếu có quyền biểu quyết của tổ chức phát hành, theo khoản 18 Điều 4.

Công ty thuộc trường hợp thứ nhất phải nộp hồ sơ đăng ký công ty đại chúng trong 90 ngày kể từ ngày hoàn thành góp vốn và có cơ cấu cổ đông đáp ứng điều kiện (khoản 2 Điều 32). Sau khi được xác nhận hoàn tất đăng ký, công ty này phải đăng ký giao dịch cổ phiếu trên hệ thống giao dịch cho chứng khoán chưa niêm yết trong 30 ngày (điểm d khoản 1 Điều 34).

Khi không còn đáp ứng điều kiện tại điểm a khoản 1 Điều 32, công ty phải gửi báo cáo đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong 15 ngày. Sau 01 năm mà vẫn không đáp ứng, công ty mới phải nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng (khoản 2 Điều 38).

Question 3

Hành vi nào bị coi là thao túng thị trường chứng khoán và có thể bị xử lý hình sự ra sao?

Accepted Answer

Thao túng thị trường chứng khoán là hành vi bị nghiêm cấm; người thao túng bị xử lý hình sự theo Điều 211 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 khi thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư đạt ngưỡng luật định.

Khoản 49 Điều 4 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 liệt kê nhiều nhóm hành vi thao túng, như dùng tài khoản của mình, của người khác hoặc thông đồng liên tục mua, bán nhằm tạo cung, cầu giả tạo. Các hành vi này còn gồm đưa ý kiến qua phương tiện thông tin đại chúng nhằm tác động giá sau khi đã giao dịch và nắm giữ vị thế. Điều 12 Luật Chứng khoán nghiêm cấm thao túng, cũng như cho mượn tài khoản, đứng tên sở hữu hộ dẫn đến thao túng giá.

Theo khoản 1 Điều 211, người thực hiện một trong các hành vi thao túng nêu ở khoản này mà thu lợi bất chính từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 1 tỷ đến dưới 3 tỷ đồng thì bị phạt tiền từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Theo khoản 2 Điều 211, trường hợp có tổ chức, thu lợi bất chính từ 1,5 tỷ đồng, gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 3 tỷ đồng hoặc tái phạm nguy hiểm thì bị phạt tiền từ 2 tỷ đến 4 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Hành vi chưa đạt các ngưỡng thu lợi hoặc thiệt hại nêu trên chưa thuộc khoản 1 Điều 211, nhưng theo khoản 1 Điều 132 Luật Chứng khoán vẫn có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Question 4

Giao dịch nội gián chứng khoán là gì, ai bị coi là người nội bộ và bị xử lý thế nào?

Accepted Answer

Giao dịch nội gián là việc sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán cho mình hoặc cho người khác, bị cấm theo khoản 2 Điều 12 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14. Tiết lộ, cung cấp hoặc tư vấn cho người khác giao dịch dựa trên thông tin này cũng bị cấm.

Theo Điều 4, thông tin nội bộ là thông tin chưa công bố mà nếu công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch, quỹ đại chúng, công ty đầu tư chứng khoán đại chúng. Người nội bộ gồm một số chức danh như Chủ tịch, thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Kế toán trưởng, người được ủy quyền công bố thông tin.

Theo Điều 128, người nội bộ của công ty đại chúng, công ty đầu tư chứng khoán đại chúng, quỹ đại chúng và người có liên quan phải công bố thông tin trước và sau giao dịch hoặc khi thay đổi sở hữu, trừ các trường hợp tại khoản 2.

Khoản 1 Điều 210 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 áp dụng với người biết thông tin chưa công bố của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng, không chỉ người nội bộ. Người đó dùng thông tin để mua bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp, tư vấn mua bán dựa trên thông tin đó, thu lợi bất chính từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng thì bị phạt tiền từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Question 5

Cá nhân cần điều kiện gì để được công nhận là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và được quyền gì?

Accepted Answer

Cá nhân là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp khi thuộc một trong các trường hợp tại khoản 1 Điều 11 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14:

- Có chứng chỉ hành nghề chứng khoán.
- Nắm giữ danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch tối thiểu 02 tỷ đồng, được công ty chứng khoán xác nhận tại thời điểm xác định tư cách.
- Có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu 01 tỷ đồng tính đến thời điểm xác định tư cách, theo hồ sơ khai thuế đã nộp hoặc chứng từ khấu trừ thuế của bên chi trả.
- Là cá nhân có quốc tịch nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam (điểm e).

Hồ sơ, thủ tục xác định tư cách do Chính phủ quy định chi tiết theo khoản 2 Điều 11.

Theo khoản 1b Điều 11, cá nhân chuyên nghiệp được tham gia mua, giao dịch, chuyển nhượng trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ thuộc một trong hai trường hợp: có xếp hạng tín nhiệm và có tài sản bảo đảm; hoặc có xếp hạng tín nhiệm và được tổ chức tín dụng bảo lãnh thanh toán.

Theo khoản 1 Điều 31, nhà đầu tư chuyên nghiệp được mua cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi chào bán riêng lẻ của công ty đại chúng. Việc chuyển nhượng số chứng khoán này bị hạn chế tối thiểu 01 năm kể từ ngày hoàn thành đợt chào bán, trừ giao dịch giữa các nhà đầu tư chuyên nghiệp, theo bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài hoặc thừa kế.

Chứng khoán

Lĩnh vực khác