Hỏi đáp pháp luật: Giáo dục và đào tạo

Question 1

Học phí đại học công lập tối đa là bao nhiêu?

Accepted Answer

Mức trần học phí đại học công lập do Chính phủ quy định tại Điều 10 Nghị định 238/2025/NĐ-CP, khác nhau theo khối ngành, năm học và mức độ tự chủ của trường. Trường chưa tự bảo đảm chi thường xuyên áp dụng mức trần tại khoản 1 Điều 10. Trường tự bảo đảm chi thường xuyên được thu tối đa 2 lần mức trần đó, trường tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư được thu tối đa 2,5 lần (khoản 2, khoản 3).

Mức trần tại khoản 1 được quy định cho năm học 2025 - 2026 và 2026 - 2027; từ năm học 2027 - 2028 trở đi được điều chỉnh nhưng tối đa không vượt quá tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng. Chương trình đào tạo đạt mức kiểm định chất lượng theo quy định thì cơ sở giáo dục tự quyết định mức thu học phí (khoản 4). Vì vậy, mức cụ thể cần đối chiếu nghị định hiện hành và thông báo tuyển sinh của trường trước khi đăng ký.

Một số nhóm người học được miễn học phí theo Điều 15 Nghị định này, ví dụ sinh viên là người khuyết tật (khoản 3 Điều 15).

Question 2

Trẻ bao nhiêu tuổi được vào lớp 1?

Accepted Answer

Tuổi của học sinh vào học lớp 1 là 6 tuổi và được tính theo năm, theo điểm a khoản 1 Điều 28 Luật Giáo dục 43/2019/QH14.

Các nhóm trẻ sau có thể vào học lớp 1 ở độ tuổi cao hơn quy định nhưng không quá 3 tuổi: trẻ khuyết tật, kém phát triển về thể lực hoặc trí tuệ, trẻ ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, trẻ người dân tộc thiểu số, trẻ gặp khó khăn trong học tập, trẻ mồ côi không nơi nương tựa, trẻ ở nước ngoài về nước, con em người nước ngoài học tập, làm việc ở Việt Nam (khoản 1 Điều 31 Điều lệ ban hành kèm Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT).

Trường hợp vào lớp 1 vượt quá 3 tuổi so với quy định do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú quyết định, trên cơ sở đề nghị của cơ sở giáo dục.

Question 3

Giáo dục bắt buộc ở Việt Nam đến lớp mấy, phổ cập giáo dục gồm những cấp nào?

Accepted Answer

Giáo dục bắt buộc gồm tiểu học và trung học cơ sở, từ lớp 1 đến hết lớp 9. Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 tuổi đến 6 tuổi. Trung học phổ thông không thuộc giáo dục bắt buộc.

Quy định này nằm tại khoản 1 Điều 14 Luật Giáo dục 43/2019/QH14, được sửa đổi bởi Luật 123/2025/QH15, áp dụng từ ngày 01/7/2026.

Trung học cơ sở được thực hiện trong 4 năm học, từ lớp 6 đến hết lớp 9; học sinh vào lớp 6 phải hoàn thành chương trình tiểu học (Điều 28 Luật Giáo dục).

Trách nhiệm thực hiện được quy định tại khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 14:
- Nhà nước chịu trách nhiệm thực hiện giáo dục bắt buộc trong cả nước, quyết định kế hoạch và bảo đảm điều kiện thực hiện phổ cập giáo dục.
- Công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để thực hiện phổ cập và hoàn thành giáo dục bắt buộc.
- Gia đình, người giám hộ có trách nhiệm tạo điều kiện cho các thành viên trong độ tuổi quy định được học tập.

Question 4

Trẻ mầm non, học sinh phổ thông học trường tư thục, dân lập có được Nhà nước hỗ trợ học phí không?

Accepted Answer

Có. Trẻ em mầm non, học sinh phổ thông và người học chương trình giáo dục phổ thông tại cơ sở dân lập, tư thục được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí, theo khoản 3 Điều 99 Luật Giáo dục 43/2019/QH14, được sửa đổi bởi Luật 123/2025/QH15.

Mức hỗ trợ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định theo khung học phí do Chính phủ quy định, nhưng không vượt mức thu học phí của cơ sở giáo dục. Theo điểm đ khoản 4 Điều 99, cơ sở dân lập, tư thục được chủ động xây dựng mức thu học phí và dịch vụ khác.

Khoản hỗ trợ tại khoản 3 Điều 99 là hỗ trợ tiền đóng học phí, phân biệt với các khoản dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục. Theo khoản 2 Điều 99, dịch vụ này không được ngân sách nhà nước bảo đảm hoặc chưa được cấu thành trong học phí; mức thu được xác định theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí.

Question 5

Từ năm học 2025-2026, học sinh trường công lập có được miễn học phí không, cha mẹ có phải làm đơn xin miễn không?

Accepted Answer

Có. Từ năm học 2025-2026, học sinh phổ thông trong cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí, không phải nộp đơn đề nghị miễn.

Theo Điều 1, Điều 2 và Điều 5 Nghị quyết 217/2025/QH15, chính sách áp dụng cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông là công dân Việt Nam hoặc người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam. Điều 15 Nghị định 238/2025/NĐ-CP xác định đối tượng gồm cả học viên giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông trong cơ sở công lập.

Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày khai giảng năm học, hiệu trưởng lập và phê duyệt danh sách người học được miễn học phí (Điều 18 Nghị định 238). Người học tại trường dân lập, tư thục thì được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí (Điều 2 Nghị quyết 217).

Miễn học phí không đồng nghĩa miễn mọi khoản thu. Các khoản dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục vẫn có thể thu theo Điều 99 Luật Giáo dục 43/2019/QH14, được sửa đổi bởi khoản 24 Điều 1 Luật 123/2025/QH15.

Question 6

Giáo viên có được dạy thêm có thu tiền cho chính học sinh lớp mình đang dạy không? Trong trường thì dạy thêm thế nào?

Accepted Answer

Không. Giáo viên không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền cho học sinh mà mình đang được phân công dạy theo kế hoạch giáo dục, theo Điều 4 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT. Điều này cũng cấm tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống.

Dạy thêm trong trường không thu tiền và chỉ dành cho học sinh đăng ký theo từng môn, thuộc một trong ba nhóm (Điều 5):
- Học sinh có kết quả môn học cuối học kỳ liền kề chưa đạt.
- Học sinh được nhà trường chọn bồi dưỡng học sinh giỏi.
- Học sinh lớp cuối cấp tự nguyện ôn thi.

Mỗi môn không quá 2 tiết/tuần. Học sinh có nhu cầu vượt mức này thì Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo xem xét cho phép điều chỉnh theo đề nghị của Hiệu trưởng, theo Điều 2 Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT.

Học thêm phải xuất phát từ nhu cầu, tự nguyện của học sinh và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý; không được ép buộc (Điều 3 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT).

Giáo viên có thể dạy thêm ngoài trường cho học sinh không được phân công dạy, nhưng phải báo cáo hiệu trưởng trước khi bắt đầu, theo Điều 4 và Điều 6 Thông tư 29, được sửa đổi bởi Điều 3 Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT. Giáo viên trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường.

Question 7

Học sinh vào lớp 6 và lớp 10 là bao nhiêu tuổi, trường hợp nào được vào học sớm hoặc muộn hơn tuổi quy định?

Accepted Answer

Tuổi vào lớp 6 là 11 tuổi, vào lớp 10 là 15 tuổi, đều tính theo năm, theo Điều 28 Luật Giáo dục 43/2019/QH14, được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 1 Luật 123/2025/QH15. Học sinh vào lớp 6 phải hoàn thành chương trình tiểu học; vào lớp 10 phải hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở hoặc tương đương.

Điều 31 Điều lệ ban hành kèm Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT cho phép học sớm hoặc muộn hơn trong các trường hợp:
- Học sinh đã học vượt lớp hoặc vào cấp học muộn được giảm hoặc tăng tuổi vào lớp 6, lớp 10, căn cứ tuổi của năm tốt nghiệp cấp học trước.
- Học sinh dân tộc thiểu số, gặp khó khăn trong học tập, khuyết tật, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc ở nước ngoài về nước có thể vào cấp học ở tuổi cao hơn 3 tuổi so với quy định.
- Học sinh trung học có thể lực tốt và phát triển sớm về trí tuệ có thể học trước tuổi hoặc vượt lớp trong phạm vi cấp học.

Với trường hợp học trước tuổi hoặc vượt lớp, cha mẹ học sinh có đơn đề nghị, hiệu trưởng lập Hội đồng khảo sát, tư vấn rồi xem xét, quyết định.

Question 8

Giáo viên đánh học sinh thì bị xử lý thế nào, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Accepted Answer

Có. Giáo viên đánh học sinh có thể bị xử lý kỷ luật và bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ dấu hiệu tội phạm. Điều 22 Luật Giáo dục 43/2019/QH14 nghiêm cấm xâm phạm thân thể người học.

Việc kỷ luật thực hiện theo Điều 35 Luật Nhà giáo 73/2025/QH15:
- Nhà giáo là viên chức trong cơ sở công lập bị xử lý kỷ luật theo pháp luật về viên chức.
- Nhà giáo làm việc theo hợp đồng lao động bị xử lý theo pháp luật lao động và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục.

Trong thời hạn xem xét, xử lý kỷ luật, người đứng đầu cơ sở giáo dục quyết định tạm đình chỉ giảng dạy nếu việc nhà giáo tiếp tục dạy có thể gây khó khăn cho việc xử lý hoặc ảnh hưởng đến uy tín nhà giáo và tâm lý người học (Điều 36 Luật Nhà giáo).

Về hình sự, người cố ý gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho người dưới 16 tuổi, dù tỷ lệ tổn thương dưới 11%, vẫn có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm, theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13. Đây là khung cơ bản; thương tích nặng hơn bị xử lý theo các khung cao hơn tại các khoản sau của Điều này. Với học sinh từ đủ 16 tuổi, điểm c không áp dụng chỉ vì lý do tuổi: tỷ lệ tổn thương từ 11% đến 30% vẫn thuộc khoản 1, còn dưới 11% phải có tình tiết khác tại các điểm từ a đến k.

Question 9

Học sinh vi phạm nội quy bị kỷ luật bằng những hình thức nào, còn bị đuổi học hay cảnh cáo trước toàn trường không?

Accepted Answer

Không. Các biện pháp kỷ luật tại Điều 13 Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT không gồm đuổi học hoặc cảnh cáo trước toàn trường.

- Học sinh tiểu học: chỉ bị nhắc nhở, yêu cầu xin lỗi.
- Học sinh ngoài đối tượng tiểu học: có ba biện pháp là nhắc nhở, phê bình, yêu cầu viết bản tự kiểm điểm.

Theo Điều 12 Thông tư này, vi phạm được chia thành ba mức độ:
- Mức độ 1: có tác hại đến bản thân học sinh.
- Mức độ 2: ảnh hưởng tiêu cực trong phạm vi nhóm, lớp.
- Mức độ 3: ảnh hưởng tiêu cực trong phạm vi nhà trường.

Yêu cầu viết bản tự kiểm điểm áp dụng với học sinh đã bị phê bình mà tiếp tục vi phạm mức độ 2 hoặc có hành vi vi phạm mức độ 3, theo khoản 3 Điều 15. Bản tự kiểm điểm được lưu trong hồ sơ nhà trường.

Điều 11 Thông tư này không cho phép sử dụng biện pháp kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, ảnh hưởng đến thể chất và tinh thần học sinh.

Question 10

Bằng tốt nghiệp, bằng đại học bị thu hồi, hủy bỏ trong những trường hợp nào và người bị thu hồi phải làm gì?

Accepted Answer

Văn bằng bị thu hồi, hủy bỏ trong sáu trường hợp theo Điều 16 Quy chế ban hành kèm Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT. Người bị thu hồi văn bằng giấy phải nộp lại trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận quyết định.

Sáu trường hợp gồm:
- Gian lận trong tuyển sinh, học tập, thi cử, bảo vệ đồ án, khóa luận tốt nghiệp, luận văn, luận án hoặc làm hồ sơ để được cấp.
- Cấp cho người không đủ điều kiện.
- Do người không có thẩm quyền cấp.
- Bị tẩy xóa, sửa chữa.
- Để cho người khác sử dụng.
- Do lỗi của cơ quan cấp.

Thủ trưởng cơ quan quản lý sổ gốc có thẩm quyền và trách nhiệm thu hồi, hủy bỏ. Quyết định được đăng trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thu hồi và gửi người bị thu hồi.

Nghĩa vụ nộp lại trong 30 ngày quy định tại Điều 6 Quy chế này; nếu văn bằng bị mất thì người bị thu hồi phải cam kết bằng văn bản về việc mất văn bằng. Theo Điều 2 Quy chế này, việc thu hồi, hủy bỏ văn bằng số thực hiện như đối với văn bằng giấy.

Question 11

Muốn chuyển trường cho con học trung học cơ sở, trung học phổ thông thì cần điều kiện, hồ sơ gì và trường phải trả lời trong bao lâu?

Accepted Answer

Học sinh có thể được chuyển trường khi chuyển nơi cư trú theo cha hoặc mẹ, gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc có lý do thực sự chính đáng, theo Điều 34 Điều lệ ban hành kèm Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT. Trường nơi đến xem xét, quyết định theo quy định của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo.

Hồ sơ gồm:
- Đơn của học sinh hoặc cha mẹ, bản giấy hoặc điện tử.
- Bảng tổng hợp kết quả đánh giá rèn luyện và học tập.
- Kế hoạch giáo dục cá nhân đối với học sinh khuyết tật, nếu có.

Đơn nộp cho trường nơi đến trên cổng dịch vụ công; nếu không nộp được thì nộp trực tiếp, trực tuyến hoặc qua bưu điện.

Thời hạn theo Điều 34:
- Trường nơi đến cho ý kiến trong không quá 5 ngày làm việc từ ngày tiếp nhận hồ sơ nếu cùng tỉnh, thành phố, hoặc 8 ngày làm việc nếu khác tỉnh, thành phố; không đồng ý phải ghi rõ lý do.
- Khi được đồng ý, gia đình gửi đơn cho trường nơi đi; trường này trả hồ sơ trong không quá 3 ngày làm việc từ ngày nhận đơn.
- Trường nơi đến khảo sát, tư vấn, tiếp nhận xếp lớp trong không quá 5 ngày làm việc từ ngày nhận đủ hồ sơ.

Chuyển sang trường chuyên biệt thực hiện theo quy chế riêng; chuyển từ trung học phổ thông tư thục sang công lập do Giám đốc Sở quy định cụ thể.

Question 12

Học bổng khuyến khích học tập dành cho ai, điều kiện xét và mức học bổng tối thiểu là bao nhiêu?

Accepted Answer

Học bổng khuyến khích học tập dành cho học sinh trường chuyên, năng khiếu và người học nghề, đại học, theo Điều 85 Luật Giáo dục 43/2019/QH14, sửa đổi bởi khoản 23 Điều 1 Luật 123/2025/QH15. Điều kiện xét theo Điều 7 Nghị định 66/2026/NĐ-CP:

- Người học nghề, đại học: kết quả học tập, rèn luyện từ loại Khá trở lên, không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên trong kỳ xét.
- Học sinh trường chuyên: rèn luyện, học tập đạt mức cao nhất, đồng thời có điểm trung bình môn chuyên học kỳ từ 8,5 trở lên hoặc đạt giải từ khuyến khích trở lên trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hoặc phối hợp tổ chức, hoặc kỳ thi khu vực, quốc tế do Bộ quyết định chọn cử.
- Học sinh trường năng khiếu: rèn luyện từ Khá trở lên, học tập từ Đạt trở lên và đạt huy chương trong cuộc thi cấp quốc gia, khu vực hoặc quốc tế.

Với người học nghề, đại học, học bổng loại Khá bằng hoặc cao hơn mức trần học phí hiện hành của ngành, chuyên ngành, nghề phải đóng tại trường; mức tối thiểu ở trường tư thục do hiệu trưởng quy định. Học bổng được xét từ loại xuất sắc trở xuống đến hết số suất.

Mức học bổng trường chuyên, năng khiếu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, không thấp hơn ba lần mức học phí làm căn cứ miễn học phí trung học phổ thông công lập tại địa phương.

Riêng học sinh trung học phổ thông chuyên trong cơ sở giáo dục đại học: mức do hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học quy định, không thấp hơn mức học phí làm căn cứ miễn học phí trường trung học phổ thông công lập tại địa phương nơi trường đặt trụ sở.

Question 13

Bằng đại học có thời hạn sử dụng không? Bị mất bằng thì có được cấp lại bằng mới không?

Accepted Answer

Quy chế ban hành kèm Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT không quy định thời hạn hiệu lực của bằng đại học. Mất bằng không thuộc trường hợp cấp lại tại Điều 14 Quy chế này; người mất bằng có thể xin bản sao từ sổ gốc.

Theo khoản 2 Điều 3, văn bằng được cấp một lần, trừ trường hợp cấp lại do lỗi của cơ quan cấp. Điều 14 quy định cấp lại khi văn bằng bị viết sai do lỗi của cơ quan cấp. Theo Điều 6, khi mất văn bằng giấy phải trình báo cơ quan cấp và cơ quan công an nơi gần nhất.

Theo Điều 17, người được cấp bằng có thể yêu cầu cấp bản sao từ sổ gốc dưới dạng giấy hoặc điện tử:
- Bản sao được cấp ngay trong ngày tiếp nhận yêu cầu, hoặc trong ngày làm việc tiếp theo nếu nhận yêu cầu sau 3 giờ chiều.
- Trường hợp nhiều bản sao, nhiều sổ gốc hoặc nội dung phức tạp, thời hạn được kéo dài thêm không quá 2 ngày làm việc hoặc theo thỏa thuận.
- Nếu không còn sổ gốc hoặc sổ gốc không có thông tin, cơ quan phải trả lời bằng văn bản nêu lý do.

Theo Điều 2 Quy chế này, văn bằng giấy và văn bằng số có giá trị pháp lý như nhau.

Giáo dục và đào tạo

Lĩnh vực khác