Hỏi đáp pháp luật: Xuất nhập khẩu và hải quan

Question 1

Đi nước ngoài về được mang bao nhiêu rượu, thuốc lá và hàng hóa mà không phải nộp thuế nhập khẩu?

Accepted Answer

Người nhập cảnh bằng hộ chiếu hoặc giấy tờ thay hộ chiếu được miễn thuế nhập khẩu cho từng lần nhập cảnh theo định mức tại Điều 6 Nghị định 134/2016/NĐ-CP. Định mức này không áp dụng cho người đi bằng giấy thông hành.

Định mức miễn thuế mỗi lần nhập cảnh:
- Rượu từ 20 độ trở lên: 1,5 lít hoặc rượu dưới 20 độ: 2,0 lít hoặc đồ uống có cồn, bia: 3,0 lít. Rượu nguyên chai vượt dung tích nhưng không quá 01 lít được miễn cả chai; vượt quá 01 lít thì phần vượt định mức phải nộp thuế.
- Thuốc lá điếu: 200 điếu hoặc thuốc lá sợi: 250 gam hoặc xì gà: 20 điếu.
- Đồ dùng cá nhân phù hợp mục đích chuyến đi.
- Vật phẩm khác không thuộc danh mục cấm, tạm ngừng hoặc nhập khẩu có điều kiện, có tổng trị giá hải quan không quá 10.000.000 đồng.

Định mức áp dụng cho hành lý mang theo, gửi trước hoặc gửi sau chuyến đi. Người dưới 18 tuổi không hưởng định mức rượu, thuốc lá. Vượt định mức phải nộp thuế; hành lý gồm nhiều vật phẩm thì người nhập cảnh được chọn vật phẩm miễn thuế.

Tổ bay, nhân viên tàu liên vận quốc tế, sĩ quan, thuyền viên tàu biển, lái xe và người lao động Việt Nam làm việc ở nước láng giềng có chung biên giới đường bộ hưởng định mức rượu, thuốc lá, vật phẩm khác cứ 90 ngày một lần.

Question 2

Cá nhân, tổ chức ở nước ngoài gửi quà về thì giá trị bao nhiêu được miễn thuế nhập khẩu?

Accepted Answer

Quà từ cá nhân, tổ chức ở nước ngoài được miễn thuế nhập khẩu nếu trị giá hải quan không quá 2.000.000 đồng, hoặc trên mức này nhưng tổng tiền thuế phải nộp dưới 200.000 đồng, tối đa 04 lần/năm, theo Điều 8 Nghị định 134/2016/NĐ-CP.

Quà phải không thuộc danh mục cấm, tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu và không thuộc danh mục hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, trừ trường hợp phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng. Cũng theo Điều này, quà là thuốc, thiết bị y tế cho người mắc bệnh thuộc Danh mục bệnh hiểm nghèo tại Phụ lục IV được miễn nếu trị giá hải quan không quá 10.000.000 đồng, tối đa 4 lần/năm.

Cá nhân nhận quà phải khai chính xác, trung thực trên tờ khai hải quan, gồm tên, địa chỉ người tặng và người nhận.

Quà vượt định mức phải nộp thuế đối với phần vượt, trừ trường hợp cơ quan, tổ chức được ngân sách bảo đảm kinh phí và được phép tiếp nhận hoặc quà vì mục đích nhân đạo, từ thiện, theo Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13.

Question 3

Mang bao nhiêu USD, ngoại tệ hoặc tiền Việt khi xuất cảnh, nhập cảnh thì phải khai báo hải quan?

Accepted Answer

Cá nhân xuất cảnh, nhập cảnh bằng hộ chiếu qua cửa khẩu quốc tế phải khai báo Hải quan cửa khẩu khi mang ngoại tệ tiền mặt trên 5.000 đô la Mỹ (USD) hoặc ngoại tệ khác tương đương, hoặc tiền Việt Nam tiền mặt trên 15.000.000 đồng, theo Điều 2 Thông tư 15/2011/TT-NHNN.

Người nhập cảnh mang ngoại tệ từ 5.000 USD trở xuống nhưng có nhu cầu gửi vào tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ của mình tại tổ chức tín dụng được phép cũng phải khai báo. Ngưỡng tiền mặt này không áp dụng với séc du lịch, thẻ ngân hàng, sổ tiết kiệm, chứng khoán và giấy tờ có giá khác.

Khi xuất cảnh mang vượt mức quy định hoặc vượt số đã khai khi nhập cảnh lần gần nhất, người xuất cảnh phải xuất trình giấy xác nhận của tổ chức tín dụng được phép hoặc văn bản chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước, theo Điều 3 Thông tư 15/2011/TT-NHNN. Nếu mang ra không quá số đã khai khi nhập cảnh lần gần nhất thì chỉ cần xuất trình tờ khai có xác nhận hải quan. Tờ khai này có giá trị cho lần xuất cảnh tiếp theo trong 12 tháng kể từ ngày ghi trên tờ khai.

Question 4

Đi nước ngoài có được mang vàng theo không, mang bao nhiêu thì phải khai báo hải quan?

Accepted Answer

Người đi bằng hộ chiếu được mang vàng trang sức, mỹ nghệ và phải khai báo khi tổng khối lượng từ 300 gam trở lên; không được mang vàng miếng, vàng nguyên liệu, trừ trường hợp định cư, theo Điều 2 và Điều 4 Thông tư 11/2014/TT-NHNN. Người nước ngoài nhập cảnh có mang vàng miếng, vàng nguyên liệu phải gửi kho hải quan hoặc làm thủ tục chuyển ra nước ngoài và tự chịu chi phí.

Người đi bằng giấy thông hành biên giới, giấy thông hành nhập xuất cảnh, chứng minh thư biên giới chỉ được đeo trên người vàng trang sức, mỹ nghệ phục vụ nhu cầu trang sức; tổng khối lượng từ 300 gam trở lên phải khai báo, theo Điều 3 Thông tư này.

Trường hợp định cư, theo Điều 4:
- Người Việt Nam được phép định cư ở nước ngoài khi xuất cảnh được mang cả vàng miếng, vàng nguyên liệu: từ 300 gam đến dưới 01 kg phải khai báo; từ 01 kg trở lên phải có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố nơi cư trú và khai báo.
- Người nước ngoài được phép định cư ở Việt Nam khi nhập cảnh mang vàng, kể cả vàng miếng, vàng nguyên liệu, từ 300 gam trở lên phải khai báo.

Question 5

Mang ngoại tệ, tiền mặt hoặc vàng vượt mức mà không khai báo hải quan khi xuất cảnh, nhập cảnh bị phạt bao nhiêu?

Accepted Answer

Không khai hoặc khai sai ngoại tệ, tiền Việt Nam tiền mặt, vàng mang vượt mức bị phạt theo trị giá phần vượt và chiều xuất cảnh, nhập cảnh, theo Điều 11 Nghị định 169/2026/NĐ-CP.

Khi xuất cảnh, theo trị giá phần vượt:
- Từ 5 đến dưới 30 triệu đồng: phạt 1 đến 3 triệu đồng.
- Từ 30 đến dưới 70 triệu đồng: phạt 5 đến 15 triệu đồng.
- Từ 70 đến dưới 100 triệu đồng: phạt 15 đến 25 triệu đồng.
- Từ 100 triệu đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự: phạt 30 đến 50 triệu đồng.

Khi nhập cảnh, theo trị giá phần vượt:
- Từ 5 đến dưới 50 triệu đồng: phạt 1 đến 2 triệu đồng.
- Từ 50 đến dưới 100 triệu đồng: phạt 5 đến 10 triệu đồng.
- Từ 100 triệu đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự: phạt 10 đến 20 triệu đồng.
- Đã khai nhiều hơn số thực mang theo: phạt từ 2 đến 25 triệu đồng tùy trị giá phần chênh.

Trị giá tính khung phạt đã trừ phần không phải khai hải quan. Theo Điều 3 Nghị định 169, tang vật dưới 100 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cá nhân đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án, chưa được xóa án tích, về một trong các hành vi, tội danh của Bộ luật Hình sự liệt kê tại khoản 3 Điều 3; nếu không bị truy cứu thì xem xét xử phạt theo Nghị định này.

Theo Điều 6 Nghị định 169, đây là mức phạt cá nhân; mức cụ thể là mức trung bình của khung, điều chỉnh khi có tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng. Cá nhân từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi bị áp dụng hình thức cảnh cáo.

Question 6

Hàng nhập khẩu về cảng thì phải mở tờ khai hải quan trong bao lâu, nộp trễ có bị phạt không?

Accepted Answer

Tờ khai hàng nhập khẩu được nộp trước ngày hàng đến cửa khẩu hoặc trong 30 ngày kể từ ngày hàng đến cửa khẩu; nộp trễ có thể bị phạt, theo Điều 25 Luật Hải quan 54/2014/QH13 và Điều 8 Nghị định 169/2026/NĐ-CP. Mốc tính thời hạn là ngày hàng đến cửa khẩu.

Tờ khai có giá trị làm thủ tục hải quan trong 15 ngày kể từ ngày đăng ký, theo Điều 25 Luật Hải quan.

Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 169, hành vi không thực hiện đúng thời hạn khai, nộp, xuất trình hoặc cung cấp thông tin hồ sơ hải quan bị phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng đối với tổ chức. Cá nhân bị phạt bằng 1/2 mức phạt của tổ chức, theo Điều 6 Nghị định này. Khung phạt này không áp dụng cho các vi phạm thời hạn đã có mức riêng tại khoản 3, 4, 5, 6 Điều 8, như không tái xuất hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất đúng hạn.

Question 7

Hàng đã thông quan rồi thì hải quan còn được kiểm tra lại và truy thu thuế trong bao lâu?

Accepted Answer

Hải quan được kiểm tra sau thông quan trong 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan, theo Điều 77 Luật Hải quan 54/2014/QH13. Đây là thời hạn kiểm tra, khác với thời hiệu xử phạt và mốc truy thu thuế.

Kiểm tra sau thông quan gồm kiểm tra hồ sơ, sổ sách, chứng từ và kiểm tra thực tế hàng hóa khi cần thiết, còn điều kiện. Theo Điều 78 Luật Hải quan, việc kiểm tra thực hiện khi có dấu hiệu vi phạm; các trường hợp khác dựa trên quản lý rủi ro.

Thời hiệu xử phạt và truy thu theo Điều 5 Nghị định 169/2026/NĐ-CP:
- Thời hiệu xử phạt hành vi trốn thuế, khai sai dẫn đến thiếu thuế là 05 năm; vi phạm hải quan khác là 02 năm.
- Thời hiệu tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm do khoản 6 Điều 5 xác định cho từng hành vi, như thời điểm đăng ký tờ khai hải quan hoặc nộp báo cáo quyết toán.
- Quá thời hiệu xử phạt vi phạm về quản lý thuế thì không bị phạt nhưng vẫn phải nộp đủ số thuế thiếu và tiền chậm nộp trong thời hạn 10 năm trở về trước, kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.

Theo Điều 7 Nghị định này, khai bổ sung trong 60 ngày kể từ ngày thông quan và trước thời điểm có quyết định thanh tra, kiểm tra đối với hàng đã thông quan, kiểm tra sau thông quan thì không bị xử phạt về hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế quy định tại Điều 10.

Question 8

Hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất được lưu ở Việt Nam bao lâu, quá hạn chưa tái xuất thì sao?

Accepted Answer

Hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất được lưu tại Việt Nam không quá 60 ngày kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan tạm nhập, theo Điều 14 Nghị định 292/2026/NĐ-CP. Thương nhân có thể gửi văn bản đề nghị gia hạn tới hải quan nơi tạm nhập; mỗi lần gia hạn không quá 30 ngày, tối đa 02 lần cho mỗi lô hàng.

Quá thời hạn, kể cả gia hạn, thương nhân phải tái xuất hoặc tiêu hủy. Muốn nhập khẩu vào Việt Nam thì thương nhân phải tuân thủ quy định quản lý nhập khẩu và thuế.

Không tái xuất đúng hạn bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng đối với tổ chức và bị buộc tái xuất, trừ trường hợp pháp luật cho phép tiêu thụ hàng tại Việt Nam hoặc được gia hạn, theo Điều 8 Nghị định 169/2026/NĐ-CP. Mức phạt cá nhân bằng 1/2 mức phạt tổ chức, theo Điều 6 Nghị định 169.

Hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất trong thời hạn, bao gồm thời gian gia hạn, được miễn thuế nếu có tổ chức tín dụng bảo lãnh hoặc đã đặt cọc khoản tiền tương đương số thuế nhập khẩu, theo Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13.

Question 9

Lúc làm thủ tục nhập khẩu chưa có giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa thì có được nộp bổ sung để hưởng thuế ưu đãi đặc biệt không?

Accepted Answer

Có thể nộp bổ sung chứng từ chứng nhận xuất xứ trong 01 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai; hàng áp dụng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu hoặc Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ai len được nộp trong 02 năm, theo Điều 12 Thông tư 33/2023/TT-BTC.

Để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo thỏa thuận ưu đãi thuế quan, người khai phải nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ, gồm giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) hoặc chứng từ tự chứng nhận, theo Điều 10 Thông tư này.

Khi chưa có chứng từ, hàng được thông quan với thuế suất nhập khẩu ưu đãi hoặc thông thường. Nếu tổ chức tín dụng bảo lãnh số thuế chênh lệch thì hàng được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt. Chứng từ nộp bổ sung phải còn hiệu lực. Nộp đúng hạn thì hàng được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt và được xử lý tiền thuế nộp thừa nếu có.

Theo Điều 12, hai nhóm hàng sau có quy định riêng:
- Hàng phải chứng minh không thuộc nước bị cấm vận hoặc nước có nguy cơ gây hại phải nộp chứng từ ngay khi làm thủ tục; thiếu thì không được thông quan.
- Hàng áp dụng thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ, hạn ngạch thuế quan, chống lẩn tránh hoặc hạn chế số lượng theo danh mục của Bộ Công Thương chỉ được bổ sung trong 30 ngày.

Question 10

Đi làm việc ở nước ngoài từ 12 tháng trở lên, khi về nước mang theo đồ dùng gia đình có phải nộp thuế nhập khẩu không?

Accepted Answer

Công dân Việt Nam hoạt động ở nước ngoài từ 12 tháng trở lên, khi kết thúc hoạt động trở về nước được miễn thuế nhập khẩu tài sản di chuyển trong định mức, theo Điều 7 Nghị định 134/2016/NĐ-CP.

Tài sản di chuyển là đồ dùng, vật dụng phục vụ sinh hoạt, làm việc của cá nhân, gia đình, tổ chức được mang theo khi thôi cư trú, chấm dứt hoạt động ở Việt Nam hoặc nước ngoài, theo khoản 20 Điều 4 Luật Hải quan 54/2014/QH13.

Định mức miễn thuế: tài sản di chuyển (đồ dùng, vật dụng đã hoặc chưa qua sử dụng, trừ xe ô tô, xe gắn máy) được miễn 01 cái hoặc 01 bộ đối với mỗi tổ chức hoặc cá nhân. Tài sản di chuyển vượt định mức phải nộp thuế đối với phần vượt, theo Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13.

Hồ sơ miễn thuế gồm hồ sơ hải quan và giấy tờ chứng minh điều kiện miễn thuế, trong đó có văn bản chứng minh chấm dứt hoạt động hoặc chấm dứt thời hạn lao động ở nước ngoài, theo Điều 7 Nghị định 134. Điều này cũng quy định miễn thuế cho người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đến làm việc tại Việt Nam từ 12 tháng trở lên. Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài đã đăng ký thường trú tại Việt Nam được miễn cho lần đầu nhập khẩu tài sản di chuyển.

Question 11

Nhập khẩu hoặc vận chuyển hàng cấm nhập khẩu vào Việt Nam bị xử phạt hành chính bao nhiêu tiền?

Accepted Answer

Nhập khẩu, vận chuyển vào Việt Nam hàng cấm nhập khẩu bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng khi tang vật dưới 20 triệu đồng, cao nhất 70 đến 100 triệu đồng khi tang vật từ 100 triệu đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, theo Điều 16 Nghị định 169/2026/NĐ-CP. Đây là mức của tổ chức; cá nhân bị phạt bằng 1/2 (tối đa 50 triệu đồng) theo Điều 6 Nghị định 169.

Khung này không áp dụng cho:
- Ma túy, vũ khí, pháo các loại thuộc danh mục cấm hoặc tạm ngừng: xử phạt theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.
- Ngà voi, sừng tê giác: xử phạt theo Nghị định 146/2026/NĐ-CP.

Theo Điều 3 Nghị định 169, cá nhân có tang vật dưới 100 triệu đồng, tổ chức có tang vật từ 100 đến dưới 200 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án, chưa được xóa án tích, về hành vi, tội danh liệt kê tại khoản 3 Điều 3; nếu không bị truy cứu thì xem xét xử phạt theo Nghị định này.

Điều 16 Nghị định 169 còn quy định tịch thu tang vật, trừ hàng gây hại sức khỏe, môi trường bị buộc tái xuất và văn hóa phẩm độc hại bị buộc tiêu hủy. Hàng tạm ngừng nhập khẩu có khung riêng: mức tổ chức từ 5 đến 10 triệu đồng khi tang vật dưới 20 triệu đồng, đến 70 đến 80 triệu đồng khi từ 100 triệu đồng trở lên.

Hàng cấm nhập khẩu xác định theo Danh mục tại Phụ lục I và các văn bản hiện hành, theo Điều 5 Nghị định 292/2026/NĐ-CP.

Xuất nhập khẩu và hải quan

Lĩnh vực khác